Deze website is deel van www.bruggelokaal.be.

Sagen en legenden

 Sagen en legenden: Tijl Uilenspiegel - Lamme Goedzak


Te Damme, in Vlaanderen, toen de meimaand de bloesems aan de hagedoorns opende, werd Uilenspiegel, de zoon van Klaas geboren ....

Zo vangt Charles De Coster in 1867 zijn meesterlijke legende van Tijl Uilenspiegel aan. Onder zijn pen wordt uilenspiegel het symbool van de Vlaamse volksziel. Samen met Nele en Lamme Goedzak zwerft de ontembare geus en fratsenmaker doorheen Vlaamse velden en beemden.

Verrassend genoeg is de oorspronkelijke Uilenspiegel een totaal andere verschijning. De Nederduitse Dil Ulenspiegel ontstond omstreeks 1500 in het brein van de stadsschrijver Hermann Bote. Dil Ulenspiegel is een brutale schurk, die de regels van de opkomende burgerij systematisch met voeten treedt en de wereld op zijn kop zet. Met deze figuur wil de sociaal-conservatieve Bote een waarschuwende spiegel voorhouden: doe niet als Uilenspiegel!

Het werk van Bote wordt gedrukt in Straatsburg. Het raakt via Antwerpen en de Nederlandse bewerking verspreid over heel Europa. De prozadruk kent een geweldig succes: het werk wordt vrijwel ononderbroken herdrukt. De scherpe kanten van de duivelse schalk worden afgevlakt tot schelmenstreken van een guitige grappenmaker.

Met de roman van De Coster, La Légende d’Ulenspiegel, 1867, beleeft de figuur een nieuwe jeugd. De eeuwenoude traditie ondergaat een aardverschuiving. Tijl wordt de opposant van de fanatieke Spaanse koning Filips II en duikt op in de frontlinie van de Nederlandse opstand.

Al dan niet geïnspireerd door De Coster wordt hij van dan af voor de meest uiteenlopende karren gespannen: hij wordt zowel een kritische individualist als een strijdend proletariër, zowel een vertegenwoordiger van het ‘Herrenvolk’ als een verzetsheld tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij wordt het hoofpersonage van kinder- en jeugdverhalen, de vedette van stripverhalen, de held van films, theaterstukken, musicals, oratoria en liederen.

Telkens hij verschijnt, gebeurt er iets: hij zet de boel op stelten, draait de wereld ondersteboven, toont ons in zijn spiegel ons ware doen en laten.

U kunt kennismaken met Tijl Uilenspiegel in het Uilenspiegelmuseum, aan het Uilenspiegelmonument en aan de Uilenspiegelgedenksteen in Damme. Of probeer eens een Uilenspiegel.

 


XV. Hoe Lamme Goedzak boos werd, toen hij de godin der rede zag.

Uilenspiegel en Lamme werden niet verontrust wegens hun waagstuk op den toren.

Meer dan een burger werd in hechtenis genomen, doch bij gebrek aan bewijzen weder vrijgelaten.

Het einde der zaak was de bestraffing van den beiaardier, die eene zware boet in gemunt geld opliep.

Zodra Uilenspiegel zulks had vernomen, sprak hij tot Lamme:

- We moeten dat dien ouden kerel vergoeden.

- Dat zullen we, zei Lamme, als gij het nodige geld bezit.

- Hier is het.

Lamme nam de beurs, die Tijl hem reikte, en sprak:

- Als gij het eerste deuntje op den toren hoort, heeft de man zijn geld.

Goedzak beklom den toren en wachtte den beiaardier.

Toen deze verscheen, trad Lamme op hem toe.

 



illustratie

 
Hij reikte den verbaasden man de beurs toe.
 Men heeft u gestraft, sprak hij, omdat ge bij de plechtige onthulling van den vrijheidsboom het lied der Fransche luysen over de stad hebt gezonden.

- Ja, zei de beiaardspeler, en ik was zoo onschuldig als een lam. Men heeft mij gedwongen...

- Uitleggingen zijn overbodig. Eenige Antwerpsche burgers hebben veel genoegen gevonden in het lied dat gij gespeeld hebt en eenig geld bijeengebracht, om u toe te laten de boet te betalen.

Hij reikte den verbaasden man de beurs toe en was reeds langs de trapopening verdwenen, als de beiaardier van zijne verrassing bekwam...

Meer over de legende

 De legende en de heldhaftige, vrolijke en roemrijke daden van Tijl Uilenspiegel en Lamme Goedzak in Vlaanderenland en elders.

Tijl Uilenspiegel wordt in Vlaanderen geboren, gelijktijdig wordt Filips de tweede van Spanje in Spanje geboren. Als Tijl naar Rome wordt verbannen, om absolutie van de paus te krijgen ontmoet hij Lamme Goedzak, die opzoek is naar zijn vrouw Kalleke. Ondertussen wordt in Damme (Tijls geboorteplaats) zijn vader veroordeeld voor ketterij. Tijl haast zich terug naar Damme, en zweert nadat ook zijn moeder van verdriet is gestorven, wraak. Tijl sluit zich aan bij de geuzen en ontmoet onderweg Lamme Goedzak weer. Samen luisteren ze bij een vriend een gesprek af van de Nederlandse edelen. Die blijken tegen Willem van Oranje te zijn en voor Filips. Bij de geuzen dringt Tijl aan op een definitieve opstand tegen Filips. Als ze op de bevroren Zuiderzee voor anker liggen komen ze Kalleke tegen. Lamme Goedzak en Kalleke trekken samen verder. Nele, die op de vlucht was geslagen voor de verschrikkingen in Damme vind Tijl als kapitein op een geuzenschip. Samen strijden ze verder voor de bevrijding van Vlaanderen. Hiervoor moet hij de mysterieuze 'zeven' vinden. Het wordt een strijd en zoektocht van vreugde en teleurstelling, goed en kwaad, liefde en haat. Tijl en Nele zullen legenden worden en blijven onsterfelijk. En Kalleke en Lamme Goedzak genieten ondertussen van hun heerlijke leventje…..

 


Museum

   Uilenspiegelmuseum: Literair museum (Huyse de Grote Sterre)

 

Uilenspiegelmuseum: Literair museum (Huyse de Grote Sterre)
Jacob van Maerlantstraat 3
8340 Damme
West-Vlaanderen
T +32 (0)50 28 86 10
F +32 (0)50 37 00 21

http://www.vvvdamme.be
beschermd monument

‘Te Damme in Vlaanderen werd Uilenspiegel, de zoon van Klaas, geboren.’ Zo begint Charles De Coster in 1867 zijn Legende van Uilenspiegel. Met Nele en Lamme Goedzak trekt de ontembare geus en fratsenmaker door Vlaanderen. Maar volgens 16de-eeuwse verhalen was de oorspronkelijke Tijl een heel ander personage en een brutale schurk. Het Uilenspiegelmuseum onthult het verhaal en de eeuwenoude geschiedenis van Tijl Uilenspiegel. Het toont hoe hij door de eeuwen heen is gebruikt (of misbruikt?) en hoe de Tijl-perceptie veranderingen in onze maatschappij weerspiegelt. Het museum doet dat op een eigentijdse wijze, met middeleeuwse handschriften, 16de-eeuwse drukken, bibliofiele uitgaven, prenten, beeldhouwwerken en interactieve opstellingen.
WEETJE ‘Dammenaars’ Jacob van Maerlant en Uilenspiegel voedden Dammes ambities om ‘boekendorp’ te worden.


Boottochtje

 

Wie kent Lamme Goedzak niet? De eeuwige kompaan van volkslegende Tijl Uilenspiegel, die in Damme geboren zou zijn. De nostalgische rivierboot Lamme Goedzak vaart vijf keer per dag van Brugge naar het mooie Damme. Je vertrekt aan de Noorweegse kaai in Brugge en komt aan in het centrum van boekenstad Damme. De boot vaart van 1 april tot 15 oktober. Een enkele reis duurt 35 minuten.

 


Bier Lamme Goedzak

 Het bier "Lamme Goedzak" is verkrijgbaar aan de bar.

Dit bier wordt gebrouwen in de Scheldebrouwerij te 2321 te Meer (tegen Antwerpen)

De naam “Lamme Goedzak” verwijst uiteraard naar Lamme Goedzak, de beste vriend van Tijl Uilenspiegel en de levensgenieter die best van een beker bier hield. Op het etiket van het bier staan twee wildemannen. Deze zijn typisch voor de Scheldebrouwerij. Zij verwijzen naar Bergen op Zoom, de Nederlandse gemeente die twee wildemannen in het wapenschild draagt en waar de oprichters van de brouwerij banden mee hadden. Op de achtergrond van het etiket staat de Sint-Gertrudiskerk van Bergen op Zoom. De wildemannen dragen Lamme Goedzak weg.
Aanvankelijk was de brouwerij gevestigd in Nederland en werd Lamme Goedzak daar ook gebrouwen. In 2007 vestigde de Scheldebrouwerij zich in België en wordt het bier daar gebrouwen en gepromoot als "Belgisch bier" om de export te bevorderen.

Het bier

Lamme Goedzak is een donkerblond bier van hoge gisting met een alcoholpercentage van 7%. Het wordt gebrouwen sinds 1995.